Īslandan

Iz Prūsiska Wikipēdija
Sākais en: nawigaciōni, laukīsna
(Ast teīkuns(si) nāunan pāusan "{{tautā | ōriginala pabilisnā = Ísland | karengus = 120px | zentlin = [[File:Īslandas_Zentlin.png…")
(Rikāita)
 
Rindā 16: Rindā 16:
}}
}}
-
'''Īslandan''' ([[Īslandiska bilā|īslandiskai]] ''Ísland''), '''Īslandas Republīki''' (īsl. ''Lýðveldið Ísland'') - tautā en Zeimaeurōpai, sirzdau Grēnlandan be Skandināwijan, na Īslandas sallin be na delli līkutans sallins. Ni perlānke ezze [[Eurōpas Uniōni|Eurōpas Uniōnei]], adder ast kandidāts per enēisnan. Īslandan ast aīnan ezze nōrdiskamans tāutans.
+
'''Īslandan''' ([[Īslandiska bilā|īslandiskai]] ''Ísland''), '''Īslandas Republīki''' (īsl. ''Lýðveldið Ísland'') - tautā en Zēimiskai Eurōpai, sirzdau Grēnlandan be Skandināwijan, na Īslandas sallin be na delli līkutans sallins. Ni perlānke prei [[Eurōpas Uniōni]]n, adder ast kandidāts per enēisnan. Īslandan ast aīnan ezze nōrdiskamans tāutans.
===Pōlitiki===
===Pōlitiki===
Rindā 27: Rindā 27:
Tēnti en Īslandu ast 8 līgan skrittis be 6 rīnkawan skrittis.
Tēnti en Īslandu ast 8 līgan skrittis be 6 rīnkawan skrittis.
===Demōgrafija===
===Demōgrafija===
-
Salā bēi izōlitan pra tūlin mettasimtans, stesse paggan migraciōnis bēi arāikintan. Laimā āustiska be peisāsnas tradiciōni dāst tūlin zmūnimans zinātun swajjans pirzdaunīkans iz delli mettasimtans atpenti. Stesse paggan īslanderei ast gēnetiskan enlaukīsnas prōblaman.
+
Salā bēi izōlitan pra tūlin mettasimtans, stesse paggan migraciōnis bēi arāikintan. Lāima āustiska be peisāsnas tradiciōni dāst tūlin zmūnimans zinātun swajjans pirzdaunīkans iz delli mettasimtans atpenti. Stesse paggan īslanderei ast gēnetiskan enlaukīsnas prōblaman.
Buwīntajan gīrbis: 321 857 (2013). Zmūnei māldaisi nikāi 14 metāi - 21%. Wūraisi nikāi 65 metāi - 12%.
Buwīntajan gīrbis: 321 857 (2013). Zmūnei māldaisi nikāi 14 metāi - 21%. Wūraisi nikāi 65 metāi - 12%.
Ōficiala bilā ast [[īslandiska bilā]]. Tūlin zmūnei bilāi dīgi [[dāniska bilā|dāniskan]] be [[pōliska bilā|pōliskan]].  
Ōficiala bilā ast [[īslandiska bilā]]. Tūlin zmūnei bilāi dīgi [[dāniska bilā|dāniskan]] be [[pōliska bilā|pōliskan]].  
-
Wālsti religiōni ast luteranismus, en kasse druwēi 82% stēisan buwīntajan. En Īslandu pastāi registrītan pirma gīmtas drūwis ōrganizaciōni - Asatru.
+
Wālstis religiōni ast luteranismus, en kasse druwēi 82% stēisan buwīntajan. En Īslandu pastāi registrītan pirmā gīmtas drūwis ōrganizaciōni - Asatru.
=== Geōgrafija ===
=== Geōgrafija ===
-
Īslandan ast na dwāi tektōniskans plattins, stesse paggan stwen ast debīka wulkānan aktīwibi. Galwas wuklānai ast: Hekla, Katl, Askja, Grimsvötn, Hvannadalshnúkur (ukaaūktaisis gārbs).
+
Īslandan ast na dwāi tektōniskans plattins, stesse paggan stwen ast debīka wulkānan aktīwibi. Galwas wulkānai ast: Hekla, Katl, Askja, Grimsvötn, Hvannadalshnúkur (ukaaūktaisis gārbs).
-
Na sallin dīgi ekzistijja tūlin geizērai be garrawai appus. Stesse paggan Īslandan mazzi tērpautu geōtermalin enērgijan.  
+
Na sallin dīgi ekzistijja tūlin geizērai be garrawai appus. Stesse paggan Īslandan mazzi tērpautun geōtermalin energījan.  
Lads stegge zūrgi 11% plattibis.
Lads stegge zūrgi 11% plattibis.
Rindā 46: Rindā 46:
Garðabær - 10 tūs.
Garðabær - 10 tūs.
===Istōrija===
===Istōrija===
-
Pirmāi zmūnei en Īslandan perwāndrau en 874 mettan. Sta bēi nōrwigai be īriskai minkai. Pirmas Altīngs - perōniskan wāitin bēi ōrganizitan en 930 mettan. Eraīns pawīrps Īslandas enbuwīntajs mazei delīkan īmtun en wāiţu.  
+
Pirmāi zmūnei en Īslandan perwāndrau en 874 mettan. Sta bēi nōrwigai be īriskai minkai. Pirmas Altīngs - perōniskan wāitin bēi ōrganizitan en 930 mettan. Eraīns pawīrps Īslandas buwīs mazēi delīkan īmtun en wāiţu.  
-
Buwīntajai deznimai mukēi peisātun, stesse paggan na šan sallin ekzistijja spārtai wūrai peisāsnas mōmunentai - prei perwaidīnsnan sāgas.  
+
Buwīntajai deznimai mukēi peisātun, stesse paggan na šan sallin ekzistijja spārtai wūrai peisāsnas mōnumentai - prei perwaidīnsnan sāgas.  
En XIII mettasimtu salā pastāi perlānku ezze [[Nōrwigai|Nōrwigamans]] be pa Kalmāras Uniōnei en 1397 biskin pa biskin pragūbi en [[Dānanmarki]]s rānkans. En 1874 mettan Īslandan pastāi autonōmiskan, adder aīnat perlānku ezze Dānanmarkei. Niperlānksnan salā gaūwa en 1918 mettan (adder šlāit dāniskas kunnegs bēi dīgi īslandiskas kunnegs). En 1944 wālstis wīrta en republīkin.  
En XIII mettasimtu salā pastāi perlānku ezze [[Nōrwigai|Nōrwigamans]] be pa Kalmāras Uniōnei en 1397 biskin pa biskin pragūbi en [[Dānanmarki]]s rānkans. En 1874 mettan Īslandan pastāi autonōmiskan, adder aīnat perlānku ezze Dānanmarkei. Niperlānksnan salā gaūwa en 1918 mettan (adder šlāit dāniskas kunnegs bēi dīgi īslandiskas kunnegs). En 1944 wālstis wīrta en republīkin.  
Rindā 58: Rindā 58:
Gērdau di, kāi en Īslandu gīwa keturwārst tūls kamistēi, nikāi zmūnei.  
Gērdau di, kāi en Īslandu gīwa keturwārst tūls kamistēi, nikāi zmūnei.  
-
En glassabutans wāisina di wēisins (īr banānans), saknins be kwēitins.  
+
En glasabutammans wāisina di wēisins (īr banānins), saknins be kwēitins.  
Galwas industrījas delīks ast laūkasrikausnas be zukkenistas tikīsnas perteikasnā.  
Galwas industrījas delīks ast laūkasrikausnas be zukkenistas tikīsnas perteikasnā.  
Īslandas auktimmisku ensadinna pirman en swītun prōjaktan, kawīdse kakīnsli ast pastippai stalīntun izkaptans deggiskans
Īslandas auktimmisku ensadinna pirman en swītun prōjaktan, kawīdse kakīnsli ast pastippai stalīntun izkaptans deggiskans
 +
[[Category:Eurōpa]]
 +
[[Category: Nōrdiskas tāutas]]
 +
[[de:Island]]
 +
[[en:Iceland]]
 +
[[lt:Islandija]]
 +
[[lv:Islande]]
 +
[[pl:Islandia]]
 +
[[ru:Исландия]]

Bigantī wersiōni kāigi iz 19:55, 13 daggis 2013

Persōniskas pagaptis