Dānanmarki

Iz Prūsiska Wikipēdija
Sākais en: nawigaciōni, laukīsna
m (Dānanmarkis regiōnai)
Rindā 1: Rindā 1:
-
'''Dānanmarki''' - '''Dānanmarkis Kunnegista''' (dān. ''Kongeriget Danmark'') - [[Skandināwija|Skandināwiska]] wālstis, ka ast ukamazzan iz gruppin stēisan skandināwiskan tāutan. Fōrmaliskai Dānanmarki turēi ēn sin [[Grenlāndija|Grenlāndijan]] be [[Farēirai|Farēirans]]. Dānanmarki arāukaui sen Mikskātautan en pussideinamans be sen Šwēdijan pra Sundan.  
+
[[File:Dananmarkis_karengus.png|right|thumb|200px|Dānanmarkis karengus]]
 +
[[File:Da-map.png|right|thumb|200px|Dānanmarki]]
 +
[[File:Jellingastabai.JPG|right|thumb|300px|Jellingastabāi - ukawūraisis rūniskas zināts tekst en wūraidānisku]]
 +
'''Dānanmarki''' - '''Dānanmarkis Kunnegista''' (dān. ''Kongeriget Danmark'') - [[Skandināwija|Skandināwiska]] wālstis, ka ast ukamazzan iz gruppin stēisan skandināwiskan tāutan. Fōrmaliskai Dānanmarki turēi ēn sin [[Grenlāndija|Grenlāndijan]] be [[Farēirai|Farēirans]]. Dānanmarki arāukaui sen Mikskātautan en pussideinamans be sen Šwēdijan pra Sundan. <br>
 +
*Ōficiala bilā: [[dāniska bilā|dāniskan]]
 +
*Galwasmistan: [[København]]
 +
*Wālstis galwā: Kunnegini Margarēti II
 +
*Auktimmiskwas galwā: Helle Thorning-Schmidt
 +
*Wīrsawisku: 43 098,31 km²
 +
*Buwīntajan gīrbis: 5 540 241
 +
*Kaltis: 1 dāniska krōni = 100 øre
 +
 
==Pōlitiskan sistēman==
==Pōlitiskan sistēman==
Dānanmarki ast kōnstitucijas republīki - wālstis galwā ast kunnegini Margarēti II. Legislatīwan ast Folketing sen 179 parlamentārans. Parlamentārai ast etrīnktan panzdau eraīnan ketwirtan mettan.  <br>
Dānanmarki ast kōnstitucijas republīki - wālstis galwā ast kunnegini Margarēti II. Legislatīwan ast Folketing sen 179 parlamentārans. Parlamentārai ast etrīnktan panzdau eraīnan ketwirtan mettan.  <br>
Dānanmarki ast ukawūraisi Eurōpas mōnarchija. Kōnstitucijas mōnarchija pagaūwa 5 sīmenes stesse 1849 mettan. <br>
Dānanmarki ast ukawūraisi Eurōpas mōnarchija. Kōnstitucijas mōnarchija pagaūwa 5 sīmenes stesse 1849 mettan. <br>
-
Dānanmarki turri tūlipartijan sistēman. Deznimai gīrbis stēisan pārtijan en Folketingu ast 8-10. Wālstis ast strēipstus stesse Eurōpas Unījan, NATO, Peraīnintan Amzin Ōrganizaciōnin, Eurōpas Rādan, Nōrdiskan Unījan. <br>
+
Dānanmarki turri tūlipartijan sistēman. Deznimai gīrbis stēisan pārtijan en Folketingu ast 8-10. Wālstis ast strēipstus stesse Eurōpas Uniōnin, NATO, Peraīnintan Amzin Ōrganizaciōnin, Eurōpas Rādan, Nōrdiskan Uniōnin. <br>
Dānanmarkis kōnstitucija bilāi, kāi ik dātun wālstis kōmpetencin sirzdauamziskai ōrganizaciōnin, prawerru turītun en Folketingu etsparāsnan stesses 5/6 parlamentāran. Kaddan pawīstin estparāi tūls nikāi 50% parlamentārai, segēi di referēndan. <br>
Dānanmarkis kōnstitucija bilāi, kāi ik dātun wālstis kōmpetencin sirzdauamziskai ōrganizaciōnin, prawerru turītun en Folketingu etsparāsnan stesses 5/6 parlamentāran. Kaddan pawīstin estparāi tūls nikāi 50% parlamentārai, segēi di referēndan. <br>
Rindā 26: Rindā 37:
||[[Zelāndija]] || debīkaisis Zelāndijas delīks, tīt dīgi kittas sallas, p.p. [[Lōlandija]], [[Falster]], [[Møn]] || [[Sorø]] || 812 tūs.
||[[Zelāndija]] || debīkaisis Zelāndijas delīks, tīt dīgi kittas sallas, p.p. [[Lōlandija]], [[Falster]], [[Møn]] || [[Sorø]] || 812 tūs.
|}
|}
 +
== Istōrija ==
 +
* Pirmai enbūwintan ezze anglamans, jutamans be sasamans.
 +
* Kaddan anglai, jutai be sasai perplūwa prei Ēnglijan, kāi tennan enbūwintun, prei Dānanmarkin perwāndrau dānei (zūrgi VI-VII mtsm.)
 +
* Dānei pastāi kriksţānizitan (IX mtsm.)
 +
* Dānanmarkis kareusnā prīki prūsans en [[Semba]]i
 +
* 1397 - Dānanmarki teīki sendrāugi sen [[Šwēdijan]] be [[Nōrwigai|Nōrwigans]] Kalmaras Uniōnin
 +
* 1523 - Kalmaras Uniōni iznikka
 +
* 1814 - Nōrwigai gaūwa niperlānksnan ezze Dānanmarkei.
 +
* 1864 - pagaūsenis stesses pōlitiskan neutrāliskwan
 +
* 1940 - Mikskātauta pagaūwa ōkupitun Dānanmarkin
 +
* 1944 - Īslandas niperlanksnā

Wersiōni kāigi iz 18:23, 27 wassarins 2012

Persōniskas pagaptis