Dāniska bilā

Iz Prūsiska Wikipēdija
Sākais en: nawigaciōni, laukīsna
Dānanmarkis karengus

Dāniska bilā (dansk, det danske sprog) - bilā iz germāniskan sēimin, iz skandināwiskan gruppin, tērpautan galwai en Dānanmarkei, Skānijai (pussideiniska Šwēdija) be zēimiskai Mikskātautan. Bilā ast dīgi tērpautan en Grēnlandu be Farēiramans kāigi uppicas bilā. En summai, billin tērpau 5,2 miliōnai zmūnei.

Istōrija

Bilā pertīnka ezze wurainōrdisku, kāigi wissas skandināwiskas billas. Ukawūraišai tekstai, peisātan rūniskai, pertīnka ezze V mettasimtan. Pirmai tekstai peisātan sen latīniskan alfabētan ast Skanske Lov be Jyske Lov - XIII mettasimta. Bilā turri 3 galwas dialāktans: ømål (sallas: Fiūns, Zelāndija), østdansk (Bornholm, Skānija), jysk (Jutlandan). Zelāndiskas dialākts (wersiōni stesse ømål) wīrta gruntan per literāran billin.

Grammatiki be otrōgrafija

Dāniskas billas grammatiki ast prastan: deklinaciōni ēst ni ekzistijja, koniugaciōni ast spārtai araikitan. Kērdas be rīnda en gārbai ast palīgu miksisku. Substantīwai mazzi būt en 2 fōrmis: bestemt be ubestemt. Bestemt zentli, kāi ōbjaktan ast zinātan, ubestemt ast nizinātan, kāigi en miksisku adder ēnglisku. Substantīwai mazzi turītun aīnan iz dwāi gēnerins: en - wīriskai-genniskan gēnerin, et - nēutran. En bestemt prōnomen ast en wīrdas wangai: hunden - sunnis (šis); en ubestemt prōnomen ast pirzdau wīrdan: en hund - ainuntkawīds sunnis.
Ortōgrafija ast šlāitewingi palīgu nōrwigisku, peisasnā ast ēst tīt subban, adder šlāit nōrwigiska fōnetiki, kāigi wūraisin, spārtais preistalāi prei peisāsnas wīdan. En dānisku ast trīs speciālas litteras: Æ æ, Ø ø, Å å. Littera Å å pastāi tērpautan pa refōrmei iz 1948 mettan. Ankstāis stan bēi dwāi a - prei perwaidīnsnan Aalborg. En geōgrafijas pabilīsnamans en rēizans tērpau di aīnat aa, ni å, kāigi en Aalborg.

Stød

Stan ast nipilnā glotalizaciōni, kawīda en dānisku tīnka relatīwai deznimai. Stød ni segēi zilbin, emprīkiskai prei pilnan glotalizaciōnin. En rēizans iztarīsna stesse stød ast spārtai swarewīngi, kittas zentlīsnas paggan, prei perwaidīnsnan:
hun (tenā) - hund (sunnis). Abbai ast iztarītan hun adder en āntras wīrdas wangan ast stød

Persōniskas pagaptis